FPI Holding नीचांकावर: Top 100 पैकी 70% कंपन्यांतून परदेशी पैसा का बाहेर? सविस्तर अहवाल

डॉ. संतोष सूर्यवंशी
3 November 2026 · १२ मिनिटे वाचन

FPI Holding नीचांकावर: Top 100 पैकी 70% कंपन्यांतून परदेशी पैसा का बाहेर? सविस्तर अहवाल

📉 भारतातल्या 100 सर्वात मोठ्या कंपन्यांपैकी जवळपास 70 कंपन्यांमध्ये परदेशी गुंतवणूकदारांचा हिस्सा (FPI Holding) आज अनेक वर्षांच्या नीचांकावर आहे. TCS, Infosys, Maruti सारख्या दिग्गज कंपन्यांत तर तो सुमारे दोन दशकांपूर्वीच्या पातळीवर गेला आहे.

याचा अर्थ परदेशी गुंतवणूकदार भारत सोडून जातायत का? की हे फक्त “पैसा जिथे वाढ जास्त, तिथे” हलवण्याचं नेहमीचं चक्र आहे? आणि आपल्यासारख्या SIP करणाऱ्या सामान्य गुंतवणूकदाराने यातून काय समजून घ्यायचं? या अहवालात FPI Holding म्हणजे काय, कोणत्या कंपन्यांत किती घसरण झाली, त्यामागची 5 कारणं, याला दुसरी बाजू काय, परदेशी पैसा गेला तरी बाजार कोणी सावरला, आणि पुढे कोणते संकेत पाहायचे: सगळं आकड्यांसह, सोप्या मराठीत.

डॉ. संतोष सूर्यवंशी · 3 नोव्हेंबर 2026 · वाचन वेळ 16 मिनिटं · बाजार अहवाल · मूळ बातमी: The Economic Times (3 नोव्हें 2026)

📋

FPI Holding अहवाल: 60 सेकंदांचा सारांश

काय घडलं: सप्टेंबर 2026 अखेर Top 100 पैकी सुमारे 70% कंपन्यांत FPI Holding अनेक वर्षांच्या नीचांकावर; Infosys, TCS, Maruti सह 8 कंपन्यांत सुमारे दोन दशकांचा नीचांक.
किती पैसा गेला: 2025 मध्ये विक्रमी सुमारे ₹1.58 लाख कोटींची निव्वळ विक्री; 2026 मध्ये ऑक्टोबर मध्यापर्यंतच ₹3 लाख कोटींहून जास्त.
का: इतर बाजारांत (अमेरिका, AI च्या लाटेवरचे तैवान-कोरिया) जास्त कमाई वाढ, MSCI निर्देशांकात भारताचं घटलेलं वजन, कमकुवत रुपया, अमेरिकेतले जास्त bond yields.
दुसरी बाजू: तज्ज्ञांच्या मते हे “भारतातून बाहेर पडणं” नसून “वाढ कुठे आहे याचं पुनर्मूल्यांकन”; FPI अजूनही IPO आणि block deals मध्ये गुंतवतायत.
बाजार कोणी सावरला: देशांतर्गत संस्था (DII) आणि SIP. NSE वरच्या कंपन्यांत DII चा हिस्सा आता FPI पेक्षा जास्त.
आपल्यासाठी धडा: FPI ची विक्री ही बातमी आहे, निर्णयाचं एकमेव कारण नाही. आपली गुंतवणूक आपल्या ध्येयावर आणि कालावधीवर ठरावी.

FPI Holding म्हणजे काय? सोप्या भाषेत

FPI म्हणजे Foreign Portfolio Investor: परदेशातले pension funds, mutual funds, hedge funds, sovereign funds, जे भारतीय शेअर बाजारात शेअर्स विकत घेतात. (बोलीभाषेत यांनाच “FII” म्हणतात.) एखाद्या कंपनीच्या एकूण शेअर्सपैकी किती टक्के शेअर्स अशा परदेशी गुंतवणूकदारांकडे आहेत, त्याला म्हणतात FPI Holding.

दर तिमाहीला प्रत्येक listed कंपनी तिचा “shareholding pattern” exchange ला देते: promoters, FPI, DII (देशी mutual funds, विमा कंपन्या, बँका) आणि सामान्य गुंतवणूकदार यांच्याकडे किती हिस्सा आहे. गावाच्या जत्रेतल्या दुकानांचं उदाहरण घ्या: बाहेरगावचे मोठे व्यापारी (FPI) काही दुकानांतला आपला माल कमी करून शेजारच्या मोठ्या जत्रेकडे वळले, तर त्या दुकानांतला “बाहेरच्यांचा हिस्सा” कमी होतो. पण दुकानं बंद पडली असं नाही; गावचेच व्यापारी (DII) तो माल विकत घेतायत.

NSE-listed कंपन्यांत FPI चा हिस्सा15.8%मार्च 2026 · 17 वर्षांचा नीचांक

DII चा हिस्सा19.6%सलग 6 तिमाही FPI पेक्षा जास्त

फक्त देशी mutual funds11.4%विक्रमी उच्चांक

स्रोत: NSE India Ownership Report (Inshorts वृत्त) [3]

📊 FPI Holding: कोणत्या कंपन्यांत किती घसरण? (सप्टें 2024 vs सप्टें 2026)

FPI नी मोठी विक्री सप्टेंबर 2024 च्या शेवटी सुरू केली. त्या वेळचा हिस्सा आणि आताचा हिस्सा यांची तुलना. Sort बदलून पाहा; bar वर फिकट भाग म्हणजे गेलेला हिस्सा.

स्रोत: The Economic Times (ETIntelligence संकलन) [1]. “घट” ची गणितं BazaarBull ने केली. ही यादी कोणत्याही शेअरच्या खरेदी/विक्रीची शिफारस नाही; FPI Holding कमी झाला म्हणजे कंपनी वाईट, किंवा “स्वस्त”, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.

सुमारे 20 वर्षं किंवा जास्त जुना नीचांकInfosys, Godrej Consumer, Jindal Steel, Maruti Suzuki, Dr Reddy’s, Adani Enterprises, HCL Tech, TCS
15+ वर्षांचा नीचांकDLF, Reliance, Bajaj Holdings, UltraTech, Kotak Bank, Axis Bank, Trent, Eicher Motors, Britannia, Shriram Finance
7-8 वर्षांचा नीचांकLTM, Power Grid, SBI Life, Varun Beverages, HDFC Life, ICICI Bank, M&M, Tata Consumer, Cipla, L&T
3-5 वर्षांचा नीचांक (15 कंपन्या)CG Power, Adani Power, ITC, Sun Pharma, Max Healthcare, Eternal, ABB, Siemens, Tata Motors PV, BEL, HAL, HDFC Bank, NTPC, Chola Investment, InterGlobe Aviation

➡️ घसरण सगळीकडे आहे, पण बँका आणि IT मध्ये ती सर्वाधिक तीव्र. Axis Bank मध्ये FPI Holding 49.4% वरून 38.1%, Kotak Bank मध्ये 31.8% वरून 24.7%. Trent आणि Godrej Consumer मध्ये तर परदेशी हिस्सा जवळपास निम्म्यावर आला.

💸 FPI Holding का घटला? किती पैसा गेला, वर्षानुसार

2025 मधली निव्वळ FPI विक्री₹1.58 लाख कोटीआत्तापर्यंतचा विक्रम (2022 चा ₹1.21 लाख कोटी मागे)

2026 मध्ये (ऑक्टोबर मध्यापर्यंत)₹3 लाख कोटी+2025 च्या जवळपास दुप्पट

Nifty ची 2026 मधली वाटचाल−13.9%11 ऑक्टोबरपर्यंत

रुपयाचा विक्रमी नीचांक₹95.86प्रति डॉलर · 2026 मध्ये आशियातलं सर्वात कमकुवत चलन

स्रोत: Millennium Post (NSDL) [4]; Free Press Journal (NSDL) [5]; Angel One News [6]; OneIndia [7]

टीप: 2026 च्या FPI विक्रीचे आकडे वेगवेगळ्या बातम्यांत ₹3.04, ₹3.08 किंवा ₹3.64 लाख कोटी असे दिसतात. कारण काही आकडे फक्त secondary market (रोजच्या खरेदी-विक्री) चे असतात, तर काहींमध्ये IPO मधली गुंतवणूक वजा केलेली असते, आणि तारखाही वेगळ्या असतात. म्हणून आम्ही “₹3 लाख कोटींहून जास्त” एवढंच म्हटलं आहे. ताजा आकडा NSDL च्या FPI Monitor वर पाहा.

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class

✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत

WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही

FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा

✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत

🚀 मोफत खाते उघडा 💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp कराBazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.

🔍 FPI Holding घसरण्याची 5 कारणं

प्रत्येक कार्डवर क्लिक करा: कारण आणि त्याचा भारतावर परिणाम.

🧮 FPI च्या नजरेतून: भारत “महाग” का वाटतो? PEG चं सोपं गणित

ET च्या अहवालानुसार Nifty 50 आणि अमेरिकेचा S&P 500 दोन्ही पुढच्या वर्षीच्या कमाईच्या सुमारे 18-19 पट (P/E) भावावर आहेत. पण S&P 500 च्या कंपन्यांची कमाई 2026 मध्ये सुमारे 33% वाढण्याचा अंदाज आहे, तर Nifty ची FY27 मध्ये 14-15%. परदेशी गुंतवणूकदार हा फरक PEG (P/E ÷ कमाईतली वाढ) ने मोजतात: PEG जितका कमी, तितकी “वाढीच्या मानाने किंमत” स्वस्त.

🇮🇳 Nifty 50

P/E:

कमाई वाढ:

PEG

🇺🇸 S&P 500

P/E:

कमाई वाढ:

PEG

PEG हे फक्त एक ढोबळ साधन आहे; एका वर्षाची कमाई वाढ टिकेलच असं नाही, आणि AI च्या लाटेतली वाढ पुढे मंदावूही शकते. ऐतिहासिकदृष्ट्या जास्त ROE आणि वाढीमुळे भारत इतर emerging markets पेक्षा 25-40% जास्त valuation वर राहिला आहे (Vallum Capital चे लोकेश माणिक यांचं निरीक्षण, ET).

🪢 FPI Holding घटला, तरी बाजार कोणी सावरला? रस्सीखेच

FPI Holding सतत घटतोय: 2026 मध्ये FPI नी ₹3 लाख कोटींहून जास्त विकले, आणि तरी बाजार कोसळला नाही. कारण दुसऱ्या बाजूने देशांतर्गत पैसा सतत येत होता. फक्त SIP मधूनच दर महिन्याला विक्रमी रक्कम येतेय.

🌍 FPI ची विक्री (2026, ऑक्टो मध्यापर्यंत)₹3 लाख कोटी+

🇮🇳 SIP चा प्रवाह (सप्टें 2026 दरानुसार वर्षाचा अंदाज)≈ ₹3.9 लाख कोटी

SIP: सप्टेंबर 2026 मध्ये ₹32,490 कोटी (AMFI) [8]; × 12 महिने ≈ ₹3.9 लाख कोटी हा फक्त तुलनेसाठीचा ढोबळ अंदाज. SIP शिवाय विमा कंपन्या, EPFO आणि इतर DII चा पैसाही बाजारात येतो.

👍 चांगली बाजूभारतीय बाजार आता परदेशी पैशावर पूर्वीइतका अवलंबून नाही. NSE च्या अहवालानुसार हा “बाजाराच्या जोखमीचं देशीकरण” (domestication) आहे. FPI ची प्रत्येक विक्री आता घबराट निर्माण करत नाही.

👎 काळजीची बाजूपरदेशी पैसा कमी म्हणजे डॉलरचा पुरवठा कमी, रुपयावर दबाव, आणि मोठ्या कंपन्यांच्या valuation ला “जागतिक मान्यता” कमी. शिवाय देशी पैसा प्रामुख्याने SIP वर अवलंबून; दीर्घ मंदीत SIP थांबल्या तर आधार कमकुवत होऊ शकतो.

⚖️ FPI Holding ची घसरण: “बाहेर पडणं” की “पुनर्मूल्यांकन”?

🔴 चिंतेचे मुद्दे

Top 100 पैकी 70% कंपन्यांत अनेक वर्षांचा नीचांक: विक्री व्यापक आहे, एक-दोन क्षेत्रांपुरती नाही.
MSCI EM मध्ये भारताचं वजन ~20% वरून ~11%: passive funds आपोआप विकतात.
कमाई वाढ मंदावली तर भारताचं जास्त valuation टिकवणं कठीण.
कमकुवत रुपयामुळे परदेशी गुंतवणूकदाराचा डॉलरमधला परतावा आणखी कमी.

🟢 आशेचे मुद्दे

Valtrust Capital चे राहुल भुतोरिया: “हे भारतातून बाहेर पडणं नाही; वाढ कुठे आहे याचं पुनर्मूल्यांकन आहे.”
FPI अजूनही IPO आणि block deals मध्ये गुंतवतायत; विक्री मुख्यतः secondary market मध्ये.
FPI चा 1% पेक्षा जास्त हिस्सा असलेल्या कंपन्यांची संख्या 2021 मधल्या ~900 वरून ~1,300 वर गेली.
काही कंपन्यांत सप्टेंबर तिमाहीत FPI Holding किंचित वाढलाही आहे (जरी अजून नीचांकाजवळ).

उद्धृत मतं ET च्या मूळ बातमीतून [1].

🔭 FPI Holding पुन्हा कधी वाढेल? पाहायचे 6 संकेत

FPI Holding कधी वळेल, याची नेमकी तारीख कोणीही सांगू शकत नाही. पण हे संकेत बदलू लागले तर FPI च्या दृष्टिकोनात बदल होऊ शकतो. तुम्ही कोणते संकेत स्वतः पाहता, ते टिक करा.

भारतीय कंपन्यांच्या कमाईत वेगतिमाही निकालांत Nifty कंपन्यांची नफा वाढ अंदाजापेक्षा जास्त येऊ लागणं.
Valuation चा फरक कमी होणंभाव घसरल्याने किंवा कमाई वाढल्याने भारताचा “premium” कमी होणं.
रुपया स्थिर होणंकच्च्या तेलाचे भाव आणि आयात खर्च कमी झाल्यास रुपयाला आधार.
अमेरिकेचे bond yields कमी होणं“सुरक्षित” डॉलर परतावा कमी झाला की emerging markets कडे पैसा वळतो.
AI च्या लाटेचा वेग मंदावणंतैवान-कोरियासारख्या बाजारांत उत्साह कमी झाल्यास पैसा पुन्हा विभागला जाऊ शकतो.
MSCI सारख्या निर्देशांकांत भारताचं वजन वाढणंpassive funds ची आपोआप खरेदी सुरू होते.

0/6 संकेत तुम्ही पाहता

➡️ FPI चा ताजा डेटा कुठे पाहायचा: NSDL FPI Monitor (रोजचा आणि महिन्याचा प्रवाह), NSE चा FII/DII डेटा (रोजची तात्पुरती आकडेवारी), आणि प्रत्येक कंपनीचा तिमाही shareholding pattern (NSE/BSE वर).

📖

गोष्ट: पुण्याचे निवृत्त शिक्षक जोशी सर आणि “FPI पळाले” ची बातमी

📰 सकाळची बातमी, दुपारची घबराट

जोशी सरांनी सकाळी बातमी वाचली: “परदेशी गुंतवणूकदारांचा हिस्सा 20 वर्षांच्या नीचांकावर.” दुपारपर्यंत WhatsApp वर दहा messages: “सगळं विका, मोठी मंदी येतेय!” सरांनी 12 वर्षांपासून SIP सुरू ठेवली होती, मुलीच्या लग्नासाठी अजून 8 वर्षं बाकी होती. ते घाबरले.

संध्याकाळी त्यांनी स्वतः तीन गोष्टी तपासल्या. एक: FPI विकत असताना देशी संस्था आणि SIP विकत घेतायत. दोन: त्यांच्या fund चा पोर्टफोलिओ एकाच क्षेत्रात नाही. तीन: त्यांचं ध्येय 8 वर्षांनी आहे, 8 दिवसांनी नाही. सरांनी SIP चालू ठेवली, आणि मुलीला सांगितलं: “बातमी माहितीसाठी, निर्णय योजनेसाठी.”

काल्पनिक गोष्ट, संकल्पना समजावण्यासाठी. भूतकाळात घसरणीनंतर बाजार सावरला म्हणून पुढेही तसंच होईल याची खात्री नाही.

🎯 Key Takeaway: FPI Holding चा नीचांक ही भारताची “नापास” झाल्याची खूण नसून, जागतिक पैसा जिथे वाढ जास्त तिथे वळल्याचं लक्षण आहे: AI ची लाट, MSCI वजन, कमकुवत रुपया आणि मंदावलेली कमाई वाढ. चांगली बाजू: भारतीय बाजार आता देशी पैशावर उभा राहायला शिकतोय. धोका: कमाई वाढ झाली नाही तर दबाव टिकू शकतो. सामान्य गुंतवणूकदारासाठी: बातमीवर नव्हे, ध्येय, कालावधी आणि diversification वर निर्णय.हा अहवाल शैक्षणिक आहे; कोणत्याही शेअर किंवा क्षेत्राची खरेदी/विक्री शिफारस नाही.

❓

FPI Holding: नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

FPI Holding म्हणजे काय?

एखाद्या कंपनीच्या एकूण शेअर्सपैकी परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांकडे (परदेशी funds) असलेला टक्केवारी हिस्सा. तो दर तिमाहीच्या shareholding pattern मध्ये NSE/BSE वर दिसतो.

FPI आणि FII मध्ये फरक काय?

FII हा जुना शब्द; SEBI ने 2014 पासून परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांसाठी FPI ही एकत्रित श्रेणी केली. बोलीभाषेत आणि रोजच्या बातम्यांत अजूनही दोन्ही शब्द एकाच अर्थाने वापरले जातात.

FPI Holding कमी झाला म्हणजे तो शेअर विकावा का?

नाही, फक्त या एका कारणावरून नाही. FPI अनेकदा निर्देशांकातल्या वजनामुळे किंवा जागतिक allocation मुळे आपोआप विकतात; त्याचा कंपनीच्या व्यवसायाशी थेट संबंध नसतो. निर्णय कंपनीचा व्यवसाय, तुमचं ध्येय आणि कालावधी पाहून घ्या, गरज असल्यास SEBI नोंदणीकृत सल्लागाराशी बोलून.

FPI विकत असताना बाजार का कोसळत नाही?

कारण देशी संस्था (mutual funds, विमा कंपन्या, EPFO) आणि SIP मधून मोठा पैसा येतो. NSE-listed कंपन्यांत DII चा हिस्सा आता FPI पेक्षा जास्त आहे.

FPI Holding चा ताजा डेटा कुठे पाहायचा?

कंपनीनुसार: NSE/BSE वरचा तिमाही shareholding pattern. एकूण प्रवाह: NSDL ची FPI Monitor वेबसाइट. रोजची तात्पुरती खरेदी-विक्री: NSE चा FII/DII डेटा.

💬 FPI ची विक्री पाहून तुम्ही तुमची गुंतवणूक बदलता का? की SIP शांतपणे चालू ठेवता? कमेंटमध्ये तुमचा अनुभव सांगा; FPI Holding चा हा अहवाल मित्रांना पाठवा! 👇

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class