ITM ATM OTM: 2 मिनिटांत कायमचं समजून घ्या

डॉ. संतोष सूर्यवंशी
1 November 2026 · ६ मिनिटे वाचन

BAZAARBULL · OPTIONS शिक्षण

ITM ATM OTM म्हणजे काय? Call आणि Put Option सोप्या मराठीत

30 ऑक्टोबर 2026 · डॉ. संतोष सूर्यवंशी · वाचन वेळ 15 मिनिटं · Live Option Chain · 3 calculators · Practice game

🎯 Option chain उघडली की शेकडो आकडे! कोणता strike घ्यायचा? स्वस्त OTM की महाग ITM? बहुतेक नवे traders “स्वस्त आहे” म्हणून OTM घेतात… आणि expiry ला premium शून्य होताना पाहतात.

ITM ATM OTM (In-the-Money, At-the-Money, Out-of-the-Money) हे options चं “मूळाक्षर” आहे. Strike आणि बाजारभाव (spot) यांचं नातं समजलं की premium का महाग-स्वस्त आहे, expiry ला काय उरतं, आणि धोका कुठे आहे, हे सगळं स्पष्ट होतं. हा guide live option chain, calculators आणि practice game सह ITM ATM OTM पूर्णपणे समजावतो. [1]

ITM ATM OTM आधी 4 शब्द: Spot, Strike, Premium, Expiry

📍 Spotबाजारभावआत्ता index/शेअर कुठे आहे

🎯 Strikeठरलेली किंमतज्या किंमतीवर option चा हक्क

💰 PremiumOption ची किंमतBuyer देतो, seller घेतो

⏰ Expiryशेवटची तारीखत्यानंतर option संपतो

🏡 प्लॉटचा “बयाणा”: Option ची सोपी गोष्ट

साताऱ्यात प्लॉटचा भाव ₹10 लाख. रमेशने मालकाला ₹20,000 बयाणा दिला: “3 महिन्यांत ₹10 लाखांत प्लॉट घेण्याचा हक्क माझा.” हा झाला Call Option: strike ₹10 लाख, premium ₹20,000, expiry 3 महिने. महिन्यानंतर शेजारी हायवे जाहीर झाला आणि भाव ₹12 लाख झाला: रमेशचा हक्क आता “पैशात” आहे, म्हणजे In-the-Money. भाव ₹8 लाख झाला असता तर? हक्क वापरण्यात अर्थ नाही, म्हणजे Out-of-the-Money, आणि बयाणा बुडाला. भाव ₹10 लाखच राहिला तर At-the-Money.

ITM ATM OTM चा सोपा नियम

📈 Call Option (CE)ITM Strike < SpotATM Strike ≈ SpotOTM Strike > Spot

📉 Put Option (PE)ITM Strike > SpotATM Strike ≈ SpotOTM Strike < Spot

🧠 लक्षात ठेवायची युक्ती: “Call ला खालचे strikes ITM, Put ला वरचे strikes ITM.” कारण Call म्हणजे खरेदीचा हक्क: बाजारापेक्षा कमी किंमतीत घेता येणं फायद्याचं. Put म्हणजे विक्रीचा हक्क: बाजारापेक्षा जास्त किंमतीत विकता येणं फायद्याचं. ATM म्हणजे spot च्या सर्वात जवळचा strike. [1]

Live Option Chain: ITM ATM OTM रंगांत

ITM ATM OTM प्रत्यक्ष पाहण्यासाठी slider ने spot (उदाहरणार्थ Nifty) हलवा, किंवा “▶ बाजार हलवा” दाबा. Call आणि Put बाजूचे रंग कसे बदलतात ते पाहा. Premiums Black-Scholes सूत्राने काढलेले काल्पनिक अंदाज आहेत (IV 13%, expiry ला 7 दिवस).

Spot:

ITM ATM OTM

Call ची स्थिती	Call Premium	Strike	Put Premium	Put ची स्थिती

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class

✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत

WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही

FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा

✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत

🚀 मोफत खाते उघडा 💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp कराBazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.

🧮 ITM ATM OTM आणि Premium = Intrinsic + Time Value

Premium चे दोन भाग: Intrinsic value (आत्ता exercise केलं तर मिळणारी खरी किंमत) आणि Time value (expiry पर्यंत अजून काय होऊ शकतं, याची “आशेची” किंमत). ITM option मध्ये दोन्ही असतात; ATM आणि OTM option मध्ये फक्त time value. [1]

Spot

Strike

Premium (₹)

स्थिती

Intrinsic value

Time value

📊 ITM ATM OTM: Time value सर्वात जास्त कुठे?

Spot 25,000 असताना वेगवेगळ्या strikes च्या Call premium ची विभागणी (काल्पनिक, Black-Scholes, IV 13%). Expiry जवळ आणा आणि time value कसा वितळतो ते पाहा.

Expiry ला उरलेले दिवस:

Intrinsic valueTime value

🧮 Expiry Payoff Simulator: ITM ATM OTM पैकी कोणता?

ITM ATM OTM चा परिणाम expiry ला पाहा: spot 25,000, expiry ला 7 दिवस (काल्पनिक premiums). Option निवडा, मग expiry ला spot कुठे बंद होईल ते slider ने ठरवा. 1 lot = 65 (Nifty चा सध्याचा lot size; NSE बदलू शकतो). [3]

Expiry ला spot:

Strike आणि premium

Breakeven

कमाल तोटा (1 lot)

Expiry ला P&L (1 lot)

तिन्हींची तुलना पाहा (याच expiry spot वर)

Option	Premium	Breakeven हालचाल	P&L (1 lot)

ITM ATM OTM: एका नजरेत तुलना

	ITM	ATM	OTM
Premium	सर्वात महाग	मध्यम	सर्वात स्वस्त
Intrinsic value	आहे	शून्य (जवळपास)	शून्य
Time value	कमी	सर्वात जास्त	कमी
Spot ₹1 हलला तर premium (delta)	जास्त हलतो (≈0.6–0.9)	≈0.5	कमी हलतो (≈0.1–0.4)
Expiry ला शून्य होण्याचा धोका	कमी	मध्यम	सर्वात जास्त
नफ्यासाठी लागणारी हालचाल	कमी	मध्यम	मोठी

Delta चे आकडे साधारण अंदाज; ते IV, expiry पर्यंतचे दिवस आणि strike च्या अंतरानुसार बदलतात. [1]

⚠️ “OTM स्वस्त आहे” हा सापळा: स्वस्त premium म्हणजे लॉटरीसारखी शक्यता. बहुतेक OTM options expiry ला शून्यावर बंद होतात, कारण त्यांना नफ्यासाठी मोठी हालचाल हवी असते. SEBI च्या अभ्यासानुसार FY25 मध्ये F&O मधल्या 91% वैयक्तिक traders ना निव्वळ तोटा झाला. [4]

🎮 Practice Game: ITM ATM OTM ओळखा

प्रश्न 1/8गुण: 0

उत्तर निवडा.

🧠

ITM ATM OTM Quiz

0/4

🎯 Key Takeaway: ITM ATM OTM हे strike आणि spot यांचं नातं आहे. Call: strike spot पेक्षा कमी = ITM. Put: strike spot पेक्षा जास्त = ITM. Spot जवळचा strike = ATM. Premium = intrinsic + time value; time value ATM ला सर्वात जास्त, आणि expiry जवळ येताना वितळतो. स्वस्त OTM म्हणजे स्वस्त संधी नव्हे, मोठ्या हालचालीची गरज.हा लेख शैक्षणिक आहे; सर्व आकडे काल्पनिक आहेत. कोणतीही buy/sell शिफारस किंवा trading tip नाही.

💬 तुम्ही आतापर्यंत ITM ATM OTM पैकी कोणता strike सर्वात जास्त घेतलात, आणि का? Practice game मध्ये किती गुण? कमेंटमध्ये सांगा! पुढच्या भागात: Option Greeks (Delta, Theta) सोप्या मराठीत. 👇

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class