Top 12 शेअर्स, दर महिन्याला बदल: Momentum Portfolio मराठीत
BAZAARBULL · TRADING SYSTEM मालिकाMomentum Portfolio म्हणजे काय? “जो धावतोय, तो धावत राहील” या नियमाची गुंतवणूक
🏃 वारीत पंढरपूरकडे निघालेली दिंडी पाहिली आहे? जी दिंडी वेगात आणि तालात चालत असते, ती पुढचे काही दिवसही बहुधा तशीच चालते. शेअर बाजारातही असंच काहीसं दिसतं: गेलं वर्षभर जे शेअर्स जोरात धावले, ते पुढचे काही महिनेही धावण्याची शक्यता जास्त असते.
याच निरीक्षणावर उभी आहे Momentum Portfolio ची कल्पना. शेकडो शेअर्समधून गेल्या वर्षभरात सर्वात जास्त वाढलेले 10-15 शेअर्स निवडायचे, समान रकमेने घ्यायचे, आणि दर महिन्याला यादी पुन्हा तपासायची. नियम सोपे आहेत, पण धोकाही मोठा आहे: 2024-25 मध्ये NSE चा momentum index त्याच्या शिखरापासून सुमारे 32% घसरला. चला, momentum म्हणजे नक्की काय, हा portfolio कसा बांधायचा, आणि तो कधी फसतो, हे खेळ आणि backtest मधून शिकूया.
1
Momentum Portfolio: आजचे आकडे काय सांगतात
Listed कंपन्या (tracking universe कुठून निवडायचा)2,600+ / 5,500+NSE / BSE · 2026
Nifty200 Momentum 30 ची शिखरापासून घसरण−31.8%27 सप्टें 2024 ते 7 एप्रिल 2025
डिसेंबर 2025 च्या rebalancing मध्ये बदललेले शेअर्स19 / 30सुमारे ₹16,130 कोटींची उलाढाल
➡️ Momentum ही आता फक्त traders ची कल्पना राहिलेली नाही. NSE चा Nifty200 Momentum 30 index आहे, आणि त्यावर अनेक index funds व ETFs चालतात. हा index Nifty 200 मधले 30 शेअर्स त्यांच्या 6 आणि 12 महिन्यांच्या, volatility नुसार समायोजित परताव्यावरून निवडतो. पण वरचे दोन आकडे लक्षात ठेवा: मोठी घसरण, आणि दर rebalancing ला मोठी उलथापालथ.
✏️ दुरुस्ती (जुने आकडे): मूळ इंग्रजी लेखात NSE वर “सुमारे 1,800” आणि BSE वर “सुमारे 4,000” शेअर्स असं म्हटलं आहे. 2026 मध्ये NSE वर 2,600 पेक्षा जास्त आणि BSE वर 5,500 पेक्षा जास्त कंपन्या listed आहेत [1].
2
📏 Momentum Portfolio चा पाया: Momentum कसं मोजायचं?
Momentum Portfolio बांधण्याआधी momentum समजून घेऊ. हा शब्द भौतिकशास्त्रातून आला आहे: एखादी वस्तू किती जोराने हालचाल करते. शेअर बाजारात “वस्तू” म्हणजे शेअर किंवा index. आणि जोर मोजायचा तो ₹ मधल्या बदलाने नव्हे, तर % परताव्याने. खालचं उदाहरण पाहा.
शेअर A (भाव ₹2,000 च्या आसपास)शेअर B (भाव ₹400 च्या आसपास)
✏️ दुरुस्ती (व्याख्या): मूळ लेख momentum ला “परताव्याच्या बदलाचा दर (rate of change of returns)” म्हणतो. पण प्रत्यक्ष गणितात (आणि त्याच लेखातल्या पद्धतीत) momentum म्हणजे ठराविक काळातला परतावा, म्हणजे भावाच्या बदलाचा दर. “परताव्याच्या बदलाचा दर” म्हणजे खरं तर वेग वाढतोय की कमी होतोय (acceleration), ही वेगळी गोष्ट आहे.
3
🎲 Momentum Portfolio Game: सातत्य की एकच उडी?
दोन शेअर्सनी 7 दिवसांत जवळपास सारखाच परतावा दिला. पण एकाने रोज थोडं-थोडं, दुसऱ्याने शेवटच्या दोन दिवसांत एकदम. Momentum Portfolio साठी कोणता “चांगला momentum” दाखवतो? Slider हलवून मोजण्याचा काळ बदला.
शेअर A: रोज थोडी वाढशेअर B: शेवटी उडी
FREEBazaarBull ची मोफत Live Class
- ✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
- ✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
- ✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत
FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा
- ✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
- ✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
- ✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत
4
🧺 Momentum Portfolio Builder: 6 पायऱ्या, एका जागी
40 काल्पनिक शेअर्सचा tracking universe (मूळ पद्धतीत 150-200 शेअर्स सुचवले आहेत). Lookback, शेअर्सची संख्या आणि वाटप पद्धत निवडा; ranking आणि ₹ वाटप लगेच बदलेल.
1 Universe2 Data3 परतावा4 Rank5 Portfolio6 Rebalance
परतावा = (शेवटचा भाव ÷ सुरुवातीचा भाव) − 1. उदाहरण: ₹1,435.55 चा शेअर ₹1,244.55 वर आला तर परतावा = 1244.55 ÷ 1435.55 − 1 = −13.31%. सर्व शेअर्स आणि भाव काल्पनिक आहेत.
5
🧪 Momentum Portfolio Backtest Lab: 5 वर्षं, 3 प्रकारचा बाजार
Momentum Portfolio चा हाच नियम 60 महिन्यांच्या काल्पनिक बाजारावर चालवून पाहा: दर महिन्याच्या शेवटी ranking, पहिल्या दिवशी खरेदी, महिनाभर धरून ठेवणं, मग पुन्हा rebalancing. तुलना “संपूर्ण universe समान वाटपाने” (म्हणजे बाजार) याच्याशी.
Momentum Portfolioबाजार (सर्व 40 शेअर्स, समान वाटप)तेजीमंदीचढ-उतार
सर्व आकडे संगणकाने तयार केलेले काल्पनिक आहेत: महिने 1-24 तेजी, 25-36 मंदी, 37-52 चढ-उतार, 53-60 सावरणं. पहिल्या 12 महिन्यांचा data ranking साठी वापरला जातो, म्हणून backtest महिना 13 पासून सुरू होतो. खर्चात brokerage, STT आणि slippage धरले आहेत; कर (capital gains) धरलेला नाही. हा शैक्षणिक प्रयोग आहे, गुंतवणूक शिफारस नाही.
6
🔀 Momentum Portfolio चे प्रकार: किंमत आणि fundamentals
Momentum Portfolio ची मूळ पद्धत “12 महिने परतावा, 1 महिना धरून ठेवणं” अशी आहे. पण याचे अनेक प्रकार करता येतात. कार्डवर क्लिक करा.
✏️ दुरुस्ती (पुराव्याबद्दल): मूळ लेखक म्हणतो, “माझ्याकडे हे सिद्ध करणारा data नाही, पण अनुभवाने वापरलं आहे.” प्रत्यक्षात momentum वर भरपूर संशोधन उपलब्ध आहे: Jegadeesh आणि Titman यांचा 1993 चा प्रसिद्ध अभ्यास, आणि NSE च्या momentum indices चा इतिहास. अनेक संशोधक ranking करताना सर्वात ताजा 1 महिना वगळतात (“12-1 momentum”), कारण अगदी अलीकडचा परतावा अल्पकाळात उलटण्याची प्रवृत्ती दिसते. पण एक नियम कायम: भूतकाळातले पुरावे भविष्याची खात्री देत नाहीत.
⚠️
Momentum Portfolio कधी फसतो?
📈 तेजीचा बाजारMomentum Portfolio चा सुवर्णकाळ. वाढणारे शेअर्स वाढत राहतात; बाजारापेक्षा जास्त परतावा मिळण्याची शक्यता.
↔️ चढ-उताराचा बाजारआज top वर असलेले शेअर्स पुढच्या महिन्यात मागे पडतात. वारंवार खरेदी-विक्री, खर्च वाढतो, परतावा कमी.
📉 मंदीचा बाजारतेजीत सर्वात जास्त वाढलेले शेअर्स घसरणीतही सर्वात जास्त पडतात. Portfolio बाजारापेक्षा जास्त घसरू शकतो.
➡️ Momentum Portfolio बद्दल मूळ लेखकाचा स्वतःचा अनुभव: 2009-10 मध्ये उत्तम कामगिरी, 2011 मध्ये मोठा फटका. आणि 2024-25 मध्ये NSE चा momentum index सुमारे 32% पडला. म्हणून बाजाराचं चक्र ओळखणं, आणि हा portfolio तुमच्या एकूण गुंतवणुकीचा मर्यादित भाग ठेवणं, दोन्ही महत्त्वाचं.
📖
गोष्ट: पुण्याचा अमित आणि त्याचा Momentum Portfolio
💻 Software engineer, Python आणि एक Excel sheet
अमित पुण्यात software engineer. 2023 मध्ये त्याने छोटासा Python program लिहिला: BSE 500 मधल्या शेअर्सचा 12 महिन्यांचा परतावा, ranking, आणि top 12 शेअर्स समान रकमेने. दर महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी rebalancing. त्याचा पहिला Momentum Portfolio तयार झाला. पहिलं वर्ष अप्रतिम गेलं; मित्रांना तो हसत म्हणायचा, “माझा portfolio Nifty ला मागे टाकतो!”
मग 2024 च्या शेवटी बाजार वळला. ज्या शेअर्सनी सर्वात जास्त धाव घेतली होती, तेच सर्वात आधी आणि सर्वात जास्त पडले. काही महिन्यांत त्याचा portfolio बाजारापेक्षा जास्त घसरला. अमितने घाबरून सगळं विकलं नाही; त्याने backtest पुन्हा उघडला, आणि दोन नियम जोडले: momentum portfolio एकूण गुंतवणुकीच्या 20% पेक्षा जास्त नाही, आणि बाजार 200-दिवसांच्या सरासरीखाली असताना नवे पैसे नाहीत. “Strategy चुकीची नव्हती,” तो म्हणतो, “तिच्या वाईट काळाची तयारी मी केली नव्हती.”
काल्पनिक गोष्ट, संकल्पना समजावण्यासाठी. यातले नियम उदाहरणादाखल आहेत; शिफारस नाहीत.
✅
Momentum Portfolio सुरू करण्याआधीची Checklist
Momentum Portfolio मध्ये प्रत्यक्ष पैसे लावण्याआधी या 6 गोष्टी तपासा:
0/6 तपासण्या पूर्ण
🧠
Quiz: Momentum Portfolio
0/4
🎯 Key Takeaway: Momentum Portfolio म्हणजे tracking universe मधले, ठराविक काळात सर्वात जास्त % परतावा दिलेले 10-15 शेअर्स, समान वाटपाने, आणि दर महिन्याला rebalancing. तेजीत हा नियम चमकतो, पण चढ-उतारात खर्च वाढवतो आणि मंदीत बाजारापेक्षा जास्त घसरू शकतो. म्हणून backtest, मर्यादित वाटप आणि शिस्त हवीच.हा लेख शैक्षणिक आहे; कोणत्याही शेअर, fund किंवा index ची शिफारस नाही. Builder आणि Lab मधले सर्व आकडे काल्पनिक आहेत.
💬 Backtest Lab मध्ये lookback 12 ऐवजी 3 महिने केल्यावर मंदीच्या काळात काय फरक पडला? आणि तुम्ही momentum ला तुमच्या portfolio मध्ये किती जागा द्याल? कमेंटमध्ये सांगा! 👇
FREEBazaarBull ची मोफत Live Class
- ✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
- ✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
- ✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत
FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा
- ✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
- ✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
- ✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत
BazaarBull YouTube चॅनेल Subscribe कराTrading systems, portfolio आणि risk management सोप्या मराठीत▶ Subscribe करा
📚
हेही वाचा: BazaarBull वर
📎
संदर्भ (References)
- How Many Companies are Listed on NSE and BSE? 2026 Update · Rupeezy
- Momentum strategies underperforming in 2025: data insights · Wright Research
- Nifty200 Momentum30: a flip of index switch jolts ₹16K cr across the grid · Business Standard (डिसेंबर 2025)
- NSE Indices (niftyindices.com) · momentum index ची methodology
- SEBI · नोंदणीकृत सल्लागारांची यादी
डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Bazaarbull Trading Academy चे संस्थापक आहेत. त्यांनी अर्थशास्त्रात Ph.D. केली आहे, SET परीक्षा उत्तीर्ण केली आहे आणि ते NISM व NCFM प्रमाणित आहेत. त्यांना सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून 5+ वर्षांचा आणि ट्रेडिंग व गुंतवणुकीचा 9+ वर्षांचा अनुभव आहे. शेअर मार्केट, Options, SIP आणि Personal Finance हे विषय ते सोप्या मराठीत शिकवतात. “अर्थसाक्षर महाराष्ट्र” हे त्यांचं ध्येय आहे.
Zerodha Broking Ltd.: SEBI Reg. No.: INZ000031633 | AP Name: SANTOSH DASHARATH SURYAWANSHI | NSE AP reg. no.: AP2516002991
👉 आजच तुमचे Demat Account उघडा आणि SIP गुंतवणुकीची सुरुवात करा
Angel One किंवा Zerodha पैकी कोणतेही एक अकाउंट उघडा. SIP साठी FundzBazar लिंक वापरा.
स्टेप १ · Demat Account
Angel One
Demat व Trading अकाउंट ऑनलाइन, मोफत उघडा. Referral Code: SLEQ
अकाउंट उघडा →स्टेप १ · Demat Account
Zerodha
भारतातील सर्वात मोठा broker – Demat व Trading अकाउंट ऑनलाइन उघडा.
अकाउंट उघडा →स्टेप २ · Mutual Fund SIP
FundzBazar
म्युच्युअल फंड SIP सुरू करण्यासाठी – योग्य फंड निवडीसाठी मार्गदर्शनासह.
SIP सुरू करा →
Dr. Santosh Suryawanshi · AMFI Registered Mutual Fund Distributor (ARN: 157995) · या referral लिंक आहेत. गुंतवणूक बाजारातील जोखमीच्या अधीन आहे.
