Post Office Saving Scheme 2026: सगळ्या योजना, व्याजदर आणि किमान-कमाल रक्कम

डॉ. संतोष सूर्यवंशी
4 May 2023 · ९ मिनिटे वाचन

Post Office Saving Scheme 2026: सगळ्या योजना, व्याजदर आणि किमान-कमाल रक्कम Savings, RD, TD, MIS, SCSS, PPF, सुकन्या, NSC, KVP: ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026 चे दर, नियम, tax आणि कोणती योजना कोणासाठी, calculators सह

📮 गावातल्या पोस्टमन काकांकडे आजोबांची पासबुकं असायची. आज सव्वा लाखांहून अधिक पोस्ट ऑफिसेसच्या जाळ्यात कोट्यवधी भारतीयांची बचत आहे. पण नातवाला प्रश्न: “पोस्टात आता किती व्याज मिळतं, आणि माझ्यासाठी कोणती योजना?”

थेट उत्तर: Post Office Saving Scheme म्हणजे केंद्र सरकारच्या पाठिंब्याच्या लहान बचत योजना. ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026 तिमाहीचे दर: Savings खातं 4%, RD 6.7%, Time Deposit 6.9-7.5%, MIS 7.4%, SCSS 8.2%, PPF 7.1%, सुकन्या समृद्धी 8.2%, NSC 7.7% आणि KVP 7.5% (115 महिन्यांत दुप्पट) [1]. सलग 10 तिमाही हे दर बदललेले नाहीत [2]. या लेखात प्रत्येक योजनेचे नियम, किमान-कमाल रक्कम, tax, आणि तुमच्या रकमेवर मुदतपूर्ती किती ते पाहण्यासाठी calculators.

डॉ. संतोष सूर्यवंशी · प्रथम प्रकाशित 4 मे 2023 · 🔄 अपडेट: 8 नोव्हेंबर 2026 · वाचन वेळ 14 मिनिटं

Post Office Saving Scheme चे सध्याचे दर (ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026)

योजना	व्याजदर	किमान · कमाल	मुदत
Savings Account	4.0%	₹500 · मर्यादा नाही	—
RD (Recurring Deposit)	6.7%	₹100/महिना · मर्यादा नाही	5 वर्षं
Time Deposit 1 / 2 / 3 वर्षं	6.9% / 7.0% / 7.1%	₹1,000 · मर्यादा नाही	1-3 वर्षं
Time Deposit 5 वर्षं	7.5%	₹1,000 · मर्यादा नाही	5 वर्षं
MIS (मासिक उत्पन्न)	7.4%	₹1,000 · ₹9 लाख (एकटे) / ₹15 लाख (संयुक्त)	5 वर्षं
SCSS (ज्येष्ठ नागरिक)	8.2%	₹1,000 · ₹30 लाख	5 वर्षं
PPF	7.1%	₹500 · ₹1.5 लाख वार्षिक	15 वर्षं
सुकन्या समृद्धी (SSY)	8.2%	₹250 · ₹1.5 लाख वार्षिक	21 वर्षं
NSC	7.7%	₹1,000 · मर्यादा नाही	5 वर्षं
KVP (किसान विकास पत्र)	7.5%	₹1,000 · मर्यादा नाही	115 महिने (दुप्पट)

स्रोत: ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026 तिमाहीचे अधिसूचित दर [1][2]. सरकार दर तिमाहीला दर ठरवते; पुढचा आढावा 31 डिसेंबर 2026 च्या आसपास अपेक्षित. NSC, KVP, TD, MIS, SCSS मध्ये गुंतवणुकीच्या दिवशीचा दर संपूर्ण मुदतीसाठी लागू; PPF आणि SSY चा दर तिमाहीनुसार बदलू शकतो.

⚠️ महिला सन्मान बचत पत्र (MSSC 2023) ही योजना दोन वर्षांसाठी होती; 31 मार्च 2025 नंतर नवीन गुंतवणूक बंद झाली आहे [3]. जुन्या लेखांत ती अजून “चालू” दिसते, त्यामुळे गोंधळ होऊ नये.

🔎 Post Office Saving Scheme Explorer: एका क्लिकमध्ये प्रत्येक योजना

प्रत्येक Post Office Saving Scheme वेगळ्या गरजेसाठी आहे. योजनेवर tap करा: नियम, tax, पैसे काढण्याची सोय आणि ती कोणासाठी योग्य, ते दिसेल.

🛡️ पोस्टातली बचत किती सुरक्षित?

Post Office Saving Scheme मधल्या योजना केंद्र सरकारच्या लहान बचत योजना आहेत; पैसा सरकारच्या National Small Savings Fund मध्ये जातो, आणि परतफेडीला सरकारचा पाठिंबा असतो. याउलट बँक ठेवींवर DICGC विमा प्रति ठेवीदार प्रति बँक ₹5 लाखांपर्यंतच असतो. म्हणून जोखीम न घेणाऱ्या, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांसाठी पोस्टाच्या योजना विश्वासाचा पर्याय ठरतात.

➡️ पण “सुरक्षित” म्हणजे “पुरेसं” नव्हे: बहुतेक योजनांचे व्याज करपात्र आहे, आणि tax व महागाई वजा केल्यावर खरा परतावा कमी उरतो. दीर्घकालीन ध्येयांसाठी थोडी वाढीची गुंतवणूकही विचारात घ्यावी लागते: कमी पैशात गुंतवणूक.

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class

✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत

WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही

FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा

✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत

🚀 मोफत खाते उघडा 💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp कराBazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.

🧮 Post Office Saving Scheme Calculator: मुदतपूर्तीला किती मिळेल?

रक्कम:

ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026 चे दर संपूर्ण मुदतीसाठी स्थिर गृहीत (PPF/SSY चे दर प्रत्यक्षात बदलू शकतात). Compounding: RD आणि TD तिमाही, NSC/PPF/SSY वार्षिक. ढोबळ अंदाज; tax वगळून. अचूक आकड्यांसाठी पोस्ट ऑफिसचं passbook/certificate पाहा.

📊 ₹1 लाख, 5 वर्षं: कोणती योजना किती देते?

Post Office Saving Scheme मधल्या पर्यायांची थेट तुलना: एकरकमी ₹1 लाख 5 वर्षांसाठी (MIS, SCSS आणि 5 वर्षांच्या TD मध्ये व्याज दरम्यान मिळत राहतं, ते पुन्हा गुंतवलं नाही असं गृहीत). Tax slab बदलून tax नंतरचा परिणाम पाहा.

ढोबळ हिशोब; व्याजावर दरवर्षी tax गृहीत (5 वर्षांनंतर एकूण व्याजावर slab दर लावला). 80C ची सवलत, TDS आणि cess वेगळे. PPF/SSY 5 वर्षांत पूर्ण होत नाहीत म्हणून यात नाहीत.

🧾 Post Office Saving Scheme आणि Income Tax

80C सवलत (जुनी कर पद्धत, वार्षिक ₹1.5 लाख मर्यादेत): PPF, सुकन्या समृद्धी, NSC, 5 वर्षांची TD आणि SCSS. नव्या कर पद्धतीत ही सवलत मिळत नाही.
पूर्ण करमुक्त व्याज (EEE): PPF आणि सुकन्या समृद्धी: गुंतवणूक, व्याज आणि मुदतपूर्ती, तिन्ही करमुक्त.
करपात्र व्याज: RD, TD, MIS, SCSS, NSC, KVP: व्याज तुमच्या slab नुसार करपात्र. Savings खात्याच्या व्याजावर काही मर्यादेपर्यंत सवलत (जुन्या कर पद्धतीत) मिळू शकते.
KVP: 80C सवलत नाही; फक्त “पैसे दुप्पट” ही सोपी, खात्रीची योजना.

कर नियम बदलू शकतात (नवा Income Tax Act 2025 लागू होत आहे); वैयक्तिक परिस्थितीसाठी CA चा सल्ला घ्या.

🎯 कोणती Post Office योजना कोणासाठी?

👧मुलगी 10 वर्षांखालीसुकन्या समृद्धी: 8.2%, करमुक्त; शिक्षण/लग्नासाठी दीर्घकालीन.

👴60+ ज्येष्ठ नागरिकSCSS: 8.2%, दर तिमाहीला व्याज; ₹30 लाखांपर्यंत.

🏡दरमहा उत्पन्न हवंMIS: 7.4%, दरमहा व्याज; निवृत्त, गृहिणी, भाड्यासारखं उत्पन्न.

🧑‍💼नोकरदार, दीर्घकालीनPPF: 15 वर्षं, करमुक्त; निवृत्तीचा सुरक्षित पाया.

🧑‍🌾दरमहा थोडी बचतRD: ₹100 पासून; ठरलेल्या 5 वर्षांच्या ध्येयासाठी.

💵एकरकमी, ठराविक मुदतTD (1-5 वर्षं), NSC (5 वर्षं) किंवा KVP (115 महिन्यांत दुप्पट).

🪜 Post Office मध्ये खातं कसं उघडायचं?

कागदपत्रं (प्रत्येक Post Office Saving Scheme साठी): आधार, PAN (बहुतेक योजनांसाठी आणि मोठ्या रकमेसाठी आवश्यक), फोटो; सुकन्यासाठी मुलीचा जन्म दाखला.
जवळचं पोस्ट ऑफिस: संबंधित अर्ज भरा, KYC करा, आणि रक्कम रोख/चेकने जमा करा.
Nominee नक्की नोंदवा: पुढे दावा करताना कुटुंबाला त्रास होत नाही.
Online सुविधा: Post Office savings खात्यावर India Post चं internet/mobile banking किंवा IPPB मधून RD, PPF, SSY चे हप्ते भरता येतात.
नोंदी जपा: passbook/certificate आणि मुदतपूर्तीच्या तारखा एका ठिकाणी लिहून ठेवा; मुदतपूर्तीनंतर पैसे पडून राहिले तर कमी (savings) दराने व्याज मिळतं.

💭 Post Office योजनांबद्दल 6 गैरसमज

कार्डवर tap करा.

📖

गोष्ट: सातारच्या पोस्टमन काकांचं “बचतीचं गणित”

📮 एका घरासाठी चार योजना

सातारच्या एका गावातले पोस्टमन शंकरराव 35 वर्षं पत्रं वाटत होते. निवृत्त झाल्यावर गावकरी त्यांच्याकडे सल्ला मागायला यायचे. एके दिवशी शेजारचे पाटील कुटुंब आलं: मुलगा नुकताच नोकरीला, सून गृहिणी, नात 3 वर्षांची, आणि आजोबा नुकतेच निवृत्त.

शंकररावांनी वहीत Post Office Saving Scheme च्या चार ओळी लिहिल्या: “नातीसाठी सुकन्या, वर्षाला जमेल तितकं. आजोबांच्या निवृत्ती रकमेचा भाग SCSS मध्ये, दर तिमाहीला व्याज. मुलासाठी PPF, निवृत्तीचा पाया. आणि सुनेसाठी RD, महिन्याला ₹500 पासून.” पाटील म्हणाले, “एवढ्या सगळ्या?” शंकरराव हसले: “प्रत्येक माणसाची गरज वेगळी, म्हणून योजना वेगळी.”

मुलाने विचारलं, “पण शेअर बाजार, mutual fund?” शंकरराव म्हणाले, “पोस्ट म्हणजे पाया; त्यावर इमारत तुम्ही बांधा. पाया मजबूत असेल तर वादळात घर उडत नाही.”

काल्पनिक गोष्ट, संकल्पना समजावण्यासाठी. यात कोणत्याही योजनेची वैयक्तिक शिफारस नाही.

🎯 Key Takeaway: Post Office Saving Scheme मध्ये प्रत्येकासाठी पर्याय आहे: मुलीसाठी सुकन्या (8.2%), ज्येष्ठांसाठी SCSS (8.2%), मासिक उत्पन्नासाठी MIS (7.4%), दीर्घकालीन करमुक्त बचतीसाठी PPF (7.1%), आणि छोट्या बचतीसाठी RD (₹100 पासून). सरकारी पाठिंब्यामुळे सुरक्षितता जास्त, पण बहुतेक व्याज करपात्र आणि महागाईपेक्षा थोडंच जास्त: म्हणून ध्येयानुसार निवड, आणि दर तिमाहीला दर तपासणं.हा लेख शैक्षणिक आहे; कोणत्याही योजनेची वैयक्तिक शिफारस नाही. दर आणि नियम बदलू शकतात.

❓

Post Office Saving Scheme: नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

Post Office Saving Scheme मध्ये सगळ्यात जास्त व्याज कोणत्या योजनेत?

ऑक्टोबर-डिसेंबर 2026 तिमाहीत SCSS (ज्येष्ठ नागरिक) आणि सुकन्या समृद्धी या दोन्हींवर 8.2%. त्यानंतर NSC 7.7%, आणि 5 वर्षांची TD व KVP 7.5%.

Post Office RD मध्ये किमान किती रक्कम लागते?

दरमहा ₹100 पासून (₹10 च्या पटीत), कमाल मर्यादा नाही. मुदत 5 वर्षं, आणि सध्याचा दर 6.7% (तिमाही compounding).

KVP मध्ये पैसे किती दिवसांत दुप्पट होतात?

सध्याच्या 7.5% दराने किसान विकास पत्रातील रक्कम 115 महिन्यांत (9 वर्षं 7 महिने) दुप्पट होते. किमान ₹1,000, कमाल मर्यादा नाही; 80C सवलत मिळत नाही.

महिला सन्मान बचत पत्र अजून चालू आहे का?

नाही. महिला सन्मान बचत पत्र (MSSC 2023) ही दोन वर्षांची मर्यादित योजना होती; 31 मार्च 2025 नंतर नवीन गुंतवणूक स्वीकारली जात नाही. आधी उघडलेली खाती मुदतीनुसार पूर्ण होतात.

Post Office मधील पैसे बँकेपेक्षा सुरक्षित आहेत का?

पोस्टाच्या लहान बचत योजनांना केंद्र सरकारचा पाठिंबा असतो. बँक ठेवींवर DICGC विमा प्रति ठेवीदार प्रति बँक ₹5 लाखांपर्यंत असतो. त्यामुळे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने पोस्टाच्या योजना मजबूत मानल्या जातात, पण व्याजदर आणि tax यांचाही विचार करावा.

💬 तुमच्या घरात कोणती Post Office योजना आहे: RD, PPF, सुकन्या की SCSS? आणि तुमच्या आजी-आजोबांची पोस्टाशी जोडलेली एखादी आठवण असेल तर कमेंटमध्ये नक्की लिहा! 👇

FREEBazaarBull ची मोफत Live Class

✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत

FREEमोफत Demat + Trading खाते उघडा

✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत

BazaarBull YouTube चॅनेल Subscribe कराबचत योजना आणि गुंतवणूक सोप्या मराठीत▶ Subscribe करा

📚

हेही वाचा: BazaarBull वर

💰 कमी पैशात गुंतवणूक₹100 पासून 10 मार्ग 🏦 Loan Against FDFD न मोडता कर्ज 🌱 चक्रवाढीची शक्तीRule of 72 आणि KVP 🧮 SIP Calculatorवाढीच्या गुंतवणुकीचा हिशोब

📎

संदर्भ (References)

Small Savings Interest Rates Oct–Dec 2026: Full Table · MoneynWealth
Small Savings Rates Unchanged: PPF at 7.10%, NSC at 7.70% · Outlook Money, 1 ऑक्टोबर 2026
MSSC scheme discontinued: last date for deposits 31 March 2025 · PO Tools Blog (आणि Business Today)

WhatsApp वर विचारा

डॉ. संतोष सूर्यवंशी

डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Bazaarbull Trading Academy चे संस्थापक आहेत. त्यांनी अर्थशास्त्रात Ph.D. केली आहे, SET परीक्षा उत्तीर्ण केली आहे आणि ते NISM व NCFM प्रमाणित आहेत. त्यांना सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून 5+ वर्षांचा आणि ट्रेडिंग व गुंतवणुकीचा 9+ वर्षांचा अनुभव आहे. शेअर मार्केट, Options, SIP आणि Personal Finance हे विषय ते सोप्या मराठीत शिकवतात. “अर्थसाक्षर महाराष्ट्र” हे त्यांचं ध्येय आहे.

Zerodha Broking Ltd.: SEBI Reg. No.: INZ000031633 | AP Name: SANTOSH DASHARATH SURYAWANSHI | NSE AP reg. no.: AP2516002991

👉 आजच तुमचे Demat Account उघडा आणि SIP गुंतवणुकीची सुरुवात करा

Angel One किंवा Zerodha पैकी कोणतेही एक अकाउंट उघडा. SIP साठी FundzBazar लिंक वापरा.

स्टेप १ · Demat Account

Angel One

Demat व Trading अकाउंट ऑनलाइन, मोफत उघडा. Referral Code: SLEQ

अकाउंट उघडा →

स्टेप १ · Demat Account

Zerodha

भारतातील सर्वात मोठा broker – Demat व Trading अकाउंट ऑनलाइन उघडा.

अकाउंट उघडा →

स्टेप २ · Mutual Fund SIP

FundzBazar

म्युच्युअल फंड SIP सुरू करण्यासाठी – योग्य फंड निवडीसाठी मार्गदर्शनासह.

SIP सुरू करा →

Dr. Santosh Suryawanshi · AMFI Registered Mutual Fund Distributor (ARN: 157995) · या referral लिंक आहेत. गुंतवणूक बाजारातील जोखमीच्या अधीन आहे.