🧾 नागपूरची प्रिया म्हणाली: “माझा पगार ₹10 लाख, म्हणजे ₹12 लाखांपर्यंत tax नाही. मग शेअर विकून ₹1 लाख नफा झाला तरी tax शून्य!” तिच्या CA ने हसून उत्तर दिलं: “नाही प्रिया, त्या ₹1 लाखावर सुमारे ₹20,800 tax भरावा लागेल.”
थेट उत्तर: शेअर मार्केट टॅक्स हा शेअर किती काळ ठेवला यावर ठरतो. Listed शेअर (STT भरलेला) 12 महिन्यांच्या आत विकला तर नफ्यावर STCG 20%; 12 महिन्यांपेक्षा जास्त ठेवून विकला तर LTCG 12.5%, तोही वर्षाला पहिल्या ₹1.25 लाख नफ्यानंतर [1][2]. Budget 2026 मध्ये हे दर बदललेले नाहीत [3]. या लेखात शेअर मार्केट टॅक्स उदाहरणं आणि 3 calculators सह.
🌅Intradayत्याच दिवशी खरेदी-विक्रीSlabspeculative business
⚡F&OFutures, optionsSlabbusiness income
💵Dividendकंपनीकडून मिळालेला लाभांशSlabउत्पन्नात जोडला जातो
STCG/LTCG चे नवीन कलम: Income-tax Act 2025 चे section 196 आणि 198 (जुने 111A, 112A) [1][2]. Intraday आणि F&O चं सविस्तर: Intraday vs Delivery.
2
🌱 STCG म्हणजे काय? 20% चं उदाहरण
STCG म्हणजे Short-Term Capital Gain: शेअर घेतल्यापासून 12 महिने पूर्ण होण्याआधी विकून झालेला नफा. यावर सूट नाही; पहिल्या रुपयापासून 20%, वर 4% cess.
📅 मार्च 2026100 शेअर × ₹500 = ₹50,000
📅 नोव्हेंबर 2026 (8 महिने)100 शेअर × ₹650 = ₹65,000
📈 नफा (STCG)₹15,000
🧾 Tax: 20% + 4% cess₹3,120
💡 ₹15,000 नफ्यातून ₹3,120 सरकारला. म्हणजे हाती ₹11,880. Brokerage, STT हे tax गणतानाच्या नफ्यातून वजा होत नाहीत, पण तुमच्या खिशातून जातात.
3
🌳 LTCG म्हणजे काय? ₹1.25 लाख सूट आणि 12.5%
LTCG म्हणजे Long-Term Capital Gain: 12 महिन्यांपेक्षा जास्त ठेवलेल्या शेअरच्या विक्रीवरचा नफा. एका आर्थिक वर्षातला पहिला ₹1.25 लाख LTCG करमुक्त, त्यावरच्या रकमेवर 12.5% [2][5].
📅 2023 मध्ये गुंतवणूक₹3,00,000
📅 2026 मध्ये विक्री₹5,00,000
📈 LTCG₹2,00,000
🎁 सूट− ₹1,25,000
🧮 करपात्र₹75,000
🧾 Tax: 12.5% + 4% cess₹9,750
💡 हाच ₹2 लाख नफा 12 महिन्यांच्या आत घेतला असता तर STCG म्हणून ₹41,600 tax. फक्त थांबल्याने ₹31,850 वाचले! शेअर मार्केट टॅक्स मध्ये संयमाला थेट बक्षीस मिळतं.
4
📅 12 महिने कसे मोजायचे? Holding Period Checker
खरेदीच्या तारखेपासून विक्रीच्या तारखेपर्यंत 12 महिन्यांपेक्षा जास्त असेल तरच LTCG. एकाच शेअरचे वेगवेगळ्या दिवशी घेतलेले lots असतील, तर विकताना आधी घेतलेले शेअर आधी विकले गेले असं मानतात (FIFO).
शेअर demat मध्ये येण्याची तारीख आणि trade तारीख यात 1 दिवसाचा फरक असू शकतो; सीमारेषेवर असाल तर 2-3 दिवस जास्त थांबा आणि broker चा tax P&L तपासा.
5
🧮 शेअर मार्केट टॅक्स Calculator: STCG की LTCG?
4% cess धरला; surcharge (उच्च उत्पन्न), basic exemption adjustment वगळले. फक्त STT भरलेल्या listed शेअर/equity fund साठी.
FREE
🎓
BazaarBull ची मोफत Live Class
✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत
WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही
FREE
📂
मोफत Demat + Trading खाते उघडा
✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत
🚀 मोफत खाते उघडा💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp कराBazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.
New regime मध्ये ₹12 लाखांपर्यंत उत्पन्नावर section 87A (नवीन कायद्यात section 156) ची सूट मिळते. पण ही सूट STCG, LTCG सारख्या विशेष दराच्या उत्पन्नावरच्या tax ला लागू होत नाही [6]. दुसरीकडे, ज्यांचं इतर उत्पन्न ₹4 लाखांपेक्षा (basic exemption) कमी आहे, ते उरलेली मर्यादा STCG/LTCG विरुद्ध वापरू शकतात [6][7].
पगार standard deduction नंतरचा टाका. New regime, FY 2026-27 slab (₹4 लाखांपर्यंत 0, नंतर 5% ते 30%), rebate जास्तीत जास्त ₹60,000. Marginal relief, surcharge, इतर deductions वगळले. फक्त अंदाज; अंतिम हिशोबासाठी CA.
7
📉 शेअर मार्केट टॅक्स: तोटा झाला तर? Set-off आणि 8 वर्षं
तोटा
कशातून वजा होतो?
पुढे नेता येतो
🌱 STCL (अल्पकालीन तोटा)
STCG आणि LTCG दोन्ही
8 वर्षं
🌳 LTCL (दीर्घकालीन तोटा)
फक्त LTCG
8 वर्षं
🌅 Intraday तोटा
फक्त speculative उत्पन्न
4 वर्षं
स्रोत: BankBazaar tax तुलना [8]. तोटा पुढे नेण्यासाठी ITR मुदतीत भरणं आवश्यक. पगारातून शेअरचा तोटा वजा होत नाही.
🗓️1. 12 महिने थांबाSTCG 20% ऐवजी LTCG 12.5%, आणि ₹1.25 लाख सूट.
🎁2. ₹1.25 लाख सूट दरवर्षी वापरासूट पुढच्या वर्षी जात नाही; काही जण नफा बुक करून पुन्हा खरेदी करतात (STT, चार्जेस लक्षात घ्या).
⚖️3. तोटा-नफा जुळवावर्षअखेरीस तोट्यातील शेअर विकल्यास तो नफ्याविरुद्ध वजा होतो (tax-loss harvesting).
📄4. ITR वेळेवरतोटा carry forward आणि नोटीस टाळण्यासाठी; broker चा tax P&L report वापरा.
हे कायदेशीर नियोजनाचे सामान्य मार्ग आहेत; प्रत्यक्ष निर्णयापूर्वी CA चा सल्ला घ्या.
8
🎁 Dividend, Buyback, Bonus, Split वर शेअर मार्केट टॅक्स
💵Dividendतुमच्या उत्पन्नात जोडून slab नुसार tax. एका कंपनीकडून वर्षाला ₹10,000 पेक्षा जास्त dividend असेल तर कंपनी 10% TDS कापते.
🔁Buyback (1 एप्रिल 2026 पासून)पूर्वी संपूर्ण रक्कम dividend म्हणून slab नुसार; आता फक्त नफ्यावर capital gains tax [4]. Promoters ना अतिरिक्त tax.
🎉Bonus शेअरBonus शेअरची खरेदी किंमत ₹0 धरतात; holding period allotment तारखेपासून.
✂️Splitमूळ खरेदी किंमत नवीन शेअर्समध्ये विभागली जाते; holding period मूळ खरेदीपासूनच.
🕰️ 31 जानेवारी 2018 पूर्वी घेतलेले शेअर: त्या दिवशीचा बाजारभाव (FMV) खरेदी किंमत म्हणून धरता येतो (grandfathering), त्यामुळे जुना नफा करमुक्त राहतो.
💭
शेअर मार्केट टॅक्स बद्दल 6 गैरसमज
कार्डवर tap करा.
📖
गोष्ट: संग्रामची घाई आणि आबांचा संयम
🍇 द्राक्षबाग आणि demat
नाशिकचा संग्राम द्राक्षबागेचं उत्पन्न आलं की शेअर घेतो. 2025 मध्ये घेतलेला एक शेअर 10 महिन्यांत 40% वर गेला. “आत्ताच विकतो!” म्हणत त्याने ₹1.6 लाख नफा बुक केला: STCG म्हणून सुमारे ₹33,000 tax.
आबांनी विचारलं: “द्राक्षं पूर्ण पिकायच्या आधी तोडलीस तर भाव मिळतो का?” आबांचे शेअर 2 वर्षं जुने होते; त्यांनीही ₹1.6 लाख नफा घेतला, पण LTCG म्हणून: ₹1.25 लाख सूट, उरलेल्या ₹35,000 वर फक्त ₹4,550 tax.
त्याच नफ्यावर सुमारे ₹28,700 चा फरक! संग्रामने आता नियम केला: विकण्याआधी खरेदीची तारीख पाहायची, आणि 2 महिने उरले असतील तर (कंपनीत काही बिघडलं नसेल तर) थांबायचं.
पात्रं काल्पनिक; आकडे 4% cess सह, इतर उत्पन्न आणि basic exemption वगळून. कोणतीही शिफारस नाही.
🎯 Key Takeaway: शेअर मार्केट टॅक्स चा मूळ नियम: 12 महिन्यांच्या आत विकलं तर STCG 20%, 12 महिन्यांनंतर LTCG 12.5% आणि वर्षाला ₹1.25 लाख सूट. ₹12 लाखांची rebate शेअर नफ्यावर लागू नाही; पण कमी उत्पन्न असल्यास basic exemption वापरता येते. Intraday, F&O, dividend slab नुसार. विकण्याआधी तारीख पाहा, आणि ITR वेळेवर भरा.हा लेख शैक्षणिक आहे; tax सल्ला नाही. तुमच्या परिस्थितीसाठी CA चा सल्ला घ्या.
❓
शेअर मार्केट टॅक्स: नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
शेअर मार्केट टॅक्स किती लागतो?
Listed शेअर 12 महिन्यांच्या आत विकले तर नफ्यावर STCG 20%; 12 महिन्यांनंतर विकले तर LTCG 12.5%, वर्षाला पहिल्या ₹1.25 लाख नफ्यावर सूट. यावर 4% cess. Intraday, F&O आणि dividend slab नुसार.
STCG आणि LTCG मध्ये फरक काय?
फरक फक्त शेअर किती काळ ठेवला यात आहे. 12 महिने किंवा कमी: STCG (20%, सूट नाही). 12 महिन्यांपेक्षा जास्त: LTCG (12.5%, ₹1.25 लाख सूट).
₹12 लाख उत्पन्न tax-free असेल तर शेअर नफ्यावर tax लागतो का?
हो. New regime मधली ₹60,000 ची rebate STCG आणि LTCG वरच्या tax ला लागू होत नाही. मात्र तुमचं इतर उत्पन्न ₹4 लाखांपेक्षा कमी असेल तर उरलेली basic exemption मर्यादा शेअर नफ्याविरुद्ध वापरता येते.
शेअर मार्केट मधील तोटा पगारातून वजा करता येतो का?
नाही. अल्पकालीन तोटा STCG आणि LTCG विरुद्ध, तर दीर्घकालीन तोटा फक्त LTCG विरुद्ध वजा होतो, आणि ITR मुदतीत भरल्यास 8 वर्षं पुढे नेता येतो.
Buyback मधून मिळालेल्या पैशावर tax कसा?
1 एप्रिल 2026 पासून buyback मधला नफा capital gain म्हणून धरला जातो, संपूर्ण रक्कम dividend म्हणून नाही. Promoters साठी अतिरिक्त tax आहे.
💬 तुम्ही कधी 12 महिने पूर्ण होण्याच्या आधी शेअर विकून जास्त tax भरला आहे का? शेअर मार्केट टॅक्स बद्दल तुमचा प्रश्न कमेंटमध्ये विचारा! 👇
FREE
🎓
BazaarBull ची मोफत Live Class
✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत
WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही
FREE
📂
मोफत Demat + Trading खाते उघडा
✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत
🚀 मोफत खाते उघडा💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp कराBazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.
डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Bazaarbull Trading Academy चे संस्थापक आहेत. त्यांनी अर्थशास्त्रात Ph.D. केली आहे, SET परीक्षा उत्तीर्ण केली आहे आणि ते NISM व NCFM प्रमाणित आहेत. त्यांना सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून 5+ वर्षांचा आणि ट्रेडिंग व गुंतवणुकीचा 9+ वर्षांचा अनुभव आहे. शेअर मार्केट, Options, SIP आणि Personal Finance हे विषय ते सोप्या मराठीत शिकवतात. “अर्थसाक्षर महाराष्ट्र” हे त्यांचं ध्येय आहे.
Zerodha Broking Ltd.: SEBI Reg. No.: INZ000031633 | AP Name: SANTOSH DASHARATH SURYAWANSHI | NSE AP reg. no.: AP2516002991