मुख्य मजकुराकडे जा
BazaarBull BazaarBull अर्थसाक्षर महाराष्ट्र

सोन्यातील भेसळ: “चायनीज पावडर” ची बातमी खरी की अफवा?

सोन्यातील भेसळ: चायनीज पावडरची बातमी खरी की अफवा – BazaarBull
सोन्यातील भेसळ: “चायनीज पावडर” ची बातमी खरी की अफवा? रेनियम · BIS Hallmark · 4 tools
💍 लेकीच्या लग्नासाठी हार घेतला, वजन बरोबर, हॉलमार्कही दिसतोय. आणि WhatsApp वर फिरतंय: “सोन्यात चायनीज पावडर मिसळतात, घरी तपासूनही कळत नाही!” घाबरायचं की हसून सोडून द्यायचं?
थेट उत्तर: सोन्यातील भेसळ ही खरी बातमी आहे, पण ती चीनमधील घटनांची आहे. तिथे गुन्हेगार सोन्यात रेनियम (rhenium) नावाची स्वस्त धातूची पावडर मिसळत असल्याचं चिनी सरकारी वाहिनी CCTV ने एप्रिल 2026 मध्ये दाखवलं [1]. भारतात अशी पुष्टी झालेली बातमी आम्हाला सापडली नाही. तरी हॉलमार्क आणि HUID तपासण्याची सवय आज सर्वात स्वस्त विमा आहे.
डॉ. संतोष सूर्यवंशी · प्रकाशित 19 नोव्हेंबर 2026 · वाचन वेळ 9 मिनिटं · हेही वाचा: Gold वरचे लेख
1

📰 सोन्यातील भेसळ: बातमी नेमकी काय आहे?

📺CCTV चा खुलासा26 एप्रिल 2026 ला CCTV ने सांगितलं की काही जण सोन्यात रेनियम पावडर मिसळून तपासणीत न सापडणारं बनावट सोनं बनवतात [1].
💰किंमतीतली दरीचीनच्या Taobao वर रेनियम पावडर सुमारे 170 युआन प्रति ग्रॅम; तर एक ग्रॅम खरं सोनं 1,000 युआनपेक्षा जास्त [1].
🚔पोलिस कारवाईऑगस्ट 2025 मध्ये झेजियांग प्रांतात पोलिसांनी टोळी पकडली; ग्राहक आणि दुकानदारांची 8 लाख युआनपर्यंत फसवणूक [1].
🧪20% पर्यंत मिसळकाही जाहिरातींनुसार 20% पर्यंत रेनियम मिसळलं तरी नेहमीच्या चाचण्या ओळखत नाहीत [1].
“चायनीज पावडर” हा शब्द WhatsApp वर पसरलेला आहे; बातम्यांमध्ये धातूचं नाव रेनियम आहे आणि घटना चीनच्या शहरांत (झेजियांग, हेनान, फुजियान, शांघाय, चोंगकिंग) नोंदल्या गेल्या आहेत [3]. म्हणजे “चीनमधला सोन्यातला घोटाळा” आणि “आपल्या ज्वेलरकडचं सोनं भेसळीचं” यात फरक आहे.
⚠️ “चायनीज पावडर भारतात येतेय” असा दावा आम्हाला कोणत्याही विश्वासार्ह स्रोतात सापडला नाही. बातम्या चीनच्या देशांतर्गत फसवणुकीच्या आहेत. त्यामुळे घाबरू नका, पण सावध राहा.
2

🧠 रेनियम म्हणजे काय, आणि सोन्यात ती का मिसळतात?

रेनियम ही चंदेरी-पांढरी औद्योगिक धातू आहे. जागतिक वापरापैकी सुमारे 80% वापर विमानांच्या इंजिनसाठीच्या superalloys मध्ये होतो [3]. म्हणजे ती दागिन्यासाठी नाही; ती फक्त सोन्यासारखी जड आणि स्वस्त असल्याने गैरवापरात येते.
  • ⚖️ घनता जवळपास सारखी: त्यामुळे भेसळ केलेला दागिना तेवढाच जड भरतो आणि तराजू फसतो [3].
  • 💸 नफ्याचं गणित: ऑनलाईन रेनियम पावडर 29 ते 150 युआन प्रति ग्रॅम दरात दिसली, तर रिसायकलिंग बाजारात सोनं सुमारे 1,040 युआन प्रति ग्रॅम होतं [3]. वृत्तातल्या एका गणितात 100 ग्रॅम हाराला (80 ग्रॅम सोनं + 20 ग्रॅम रेनियम) सुमारे 85,200 युआन खर्च येतो आणि खरं सोनं म्हणून तो सुमारे 1,04,000 युआनला विकला जातो [3].
  • ♻️ फक्त ग्राहकच नाही: जुनं सोनं विकत घेणारे दुकानदारही बळी ठरले. हेबी (हेनान) मध्ये दोघांनी एका दिवसात तीन रिसायकलिंग दुकानांना 60,000 युआनपेक्षा जास्त फसवलं [3].
  • 🌍 इतर पद्धतीही जुन्याच: टंगस्टनवर सोन्याचा मुलामा, किंवा सोन्याचा मुलामा दिलेले तांब्याचे पट्टे, अशा फसवणुकी याआधीही घडल्या आहेत [6].
💡 भारतीय ग्राहकाला याचा अर्थ: “वजन बरोबर आहे” हा पुरावा नाही. वजन तपासणं पुरेसं नाही, म्हणून purity ची कागदावरची आणि प्रमाणित तपासणी हवी.
3

🧪 सोन्यातील भेसळ ओळखणं कठीण का? 6 चाचण्या

रेनियम हा आवर्तसारणीतला 75 वा घटक; सोनं 79 वा. दोघांची घनता जवळजवळ सारखी असल्याने वजन जुळतं [3]. कुठली चाचणी फसते आणि कुठली नाही, ते कार्डवर tap करून पाहा:
💡 धडा: एकच चाचणी पुरेशी नाही. म्हणूनच घरगुती tests पेक्षा BIS हॉलमार्क, HUID आणि अधिकृत केंद्रावरची तपासणी महत्त्वाची आहे.
4

🧮 सोन्यातील भेसळ Calculator: तुमचं किती नुकसान होऊ शकतं?

एखाद्या दागिन्यात x% भेसळ निघाली तर त्याचे पैसे तुम्ही सोन्याच्या भावाने दिलेले असतात. वजन आणि आजचा भाव (उदाहरणासाठी ठेवलेला आकडा बदला) टाका:
गृहीत भेसळ (%):
हे फक्त गणित आहे: भेसळदाराचा नफा चीनमधल्या दरांवरून (रेनियम ≈ सोन्याच्या किंमतीच्या 17% किंवा कमी) काढला आहे. प्रत्यक्ष भावासाठी तुमच्या ज्वेलरचं बिल पाहा.
5

🇮🇳 भारतात काय? BIS ची तपासणी किती होते

भारतात हॉलमार्किंग BIS करतं आणि 6 अंकी HUID शिवाय हॉलमार्क दागिन्यांची विक्री 31 मार्च 2023 नंतर बंद आहे [8]. पण नुकत्याच बातमीत आलेल्या CAG च्या मसुदा अहवालानुसार देखरेखीत फट आहे [4]:
📌 हा अहवाल अजून मसुदा आहे आणि मंत्रालयाच्या उत्तरानंतर संसदेत जाणार आहे [4]. जुलै 2026 मध्ये अहमदाबादमध्ये दोन दुकानांत बनावट हॉलमार्क आणि HUID नसलेले दागिने सापडल्याची BIS कारवाईही नोंदली गेली [5]. म्हणजे हॉलमार्क दिसला म्हणजे संपलं असं नाही; तो verify करायला हवा.
6

✅ सोन्यातील भेसळ टाळण्याची 7 मुद्द्यांची Checklist

दागिना घेताना जे मुद्दे तुम्ही पूर्ण केलेत त्यावर tap करा:
  1. BIS Care ॲप: दागिन्यावरचा HUID “Verify HUID” मधून टाकून जुळतो का ते पाहा [7].
  2. पक्कं बिल: प्रत्येक दागिन्याचं वजन, कॅरेट/purity, HUID आणि घडणावळ वेगळी लिहिलेली असावी.
  3. परतीची अट: exchange/buyback चे नियम आणि कपात लिखित घ्या.
  4. ज्वेलरची नोंदणी: दुकान BIS नोंदणीकृत आहे का ते विचारा; नोंदणी क्रमांक मागायला संकोच करू नका.
  5. शंका असेल तर: BIS मान्यताप्राप्त Assaying आणि Hallmarking केंद्रात purity तपासता येते; ही सोय 2023 पासून सामान्य ग्राहकांसाठीही उपलब्ध करून दिल्याचं वृत्त आहे [9], शुल्क लागू. आधी केंद्राकडून सध्याची प्रक्रिया विचारून घ्या.
📖

गोष्ट: कोल्हापूरच्या सुनीताताई आणि हार

🏪 महाद्वार रोडवरचं दुकान
सुनीताताई लेकीसाठी 30 ग्रॅमचा हार घेत होत्या. WhatsApp वर “चायनीज पावडर” चा मेसेज वाचून त्या घाबरल्या होत्या. घरी तपासता येत नाही, मग विश्वास कशावर ठेवायचा?
मुलीने त्यांना BIS Care ॲप दाखवलं. दुकानात HUID टाकून पाहिला: दागिन्याचं वर्णन आणि purity जुळलं. बिलावर वजन, 22 कॅरेट आणि HUID लिहून घेतलं, आणि exchange ची अट लिखित घेतली.
त्या दिवशी त्यांना भेसळीची शंका उरली नाही, कारण भीती अफवेवर नाही तर कागदावर उत्तर शोधत होती. (काल्पनिक उदाहरण; कोणत्याही दुकानाशी संबंध नाही.)
🎯 धडा: सोन्यातील भेसळीपासून बचाव घाबरण्याने नाही, तर 10 मिनिटांच्या पडताळणीने होतो.
🎯

Key Takeaway

सोन्यातील भेसळ ही चीनमधली पुष्टी झालेली बातमी आहे; भारतात तशी बातमी आम्हाला सापडली नाही. पण BIS हॉलमार्क + HUID verify + पक्कं बिल + लिखित exchange अट हे चार मुद्दे पाळले तर अफवा आणि खरी फसवणूक दोन्हींपासून तुम्ही सुरक्षित राहता.
❓

सोन्यातील भेसळ: नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

सोन्यातील भेसळ खरंच होते का?
हो, जगभर सोन्यातील भेसळ आणि बनावट सोन्याच्या घटना नोंदल्या गेल्यात. चीनमध्ये रेनियम पावडरच्या बाबतीत पोलिस कारवाई झाली आहे [1]. त्यामुळे खरेदीत पडताळणी आवश्यक.
“चायनीज पावडर” भारतातल्या सोन्यात सापडली आहे का?
आम्हाला अशी पुष्टी झालेली बातमी सापडली नाही. उपलब्ध बातम्या चीनमधील घटनांबद्दल आहेत. कोणत्याही WhatsApp मेसेजवर विश्वास ठेवण्याआधी स्रोत तपासा.
घरी सोन्यातील भेसळ ओळखता येते का?
वजन, आग यांसारख्या चाचण्या रेनियमच्या बाबतीत फसू शकतात [3]. म्हणून घरगुती चाचणीवर विसंबू नका; BIS हॉलमार्क आणि अधिकृत केंद्रावरची तपासणी वापरा.
हॉलमार्क असेल तर सोन्यातील भेसळीची भीती नाही का?
हॉलमार्क purity चं प्रमाणपत्र आहे, पण बनावट हॉलमार्कची प्रकरणंही नोंदली गेलीत [5]. म्हणून BIS Care ॲपवर HUID verify करा [7].
फसवणूक झाल्याचं वाटलं तर काय करावं?
बिल, HUID आणि दागिना सांभाळून ठेवा. आधी ज्वेलरला लेखी तक्रार द्या; उत्तर न मिळाल्यास National Consumer Helpline (1915) किंवा ग्राहक आयोगाकडे दाद मागता येते. कायदेशीर सल्ल्यासाठी वकिलांचा सल्ला घ्या.
💬 तुम्ही सोनं घेताना HUID तपासता का? सोन्यातील भेसळीबद्दल तुमचा अनुभव कमेंटमध्ये सांगा! 👇
FREE BazaarBull ची मोफत Live Class
  • ✔ शेअर बाजार अगदी सुरुवातीपासून, सोप्या मराठीत
  • ✔ Candlestick, chart patterns आणि risk management
  • ✔ थेट प्रश्नोत्तरं: तुमच्या शंका, तुमच्या भाषेत
WhatsApp वर मोफत नोंदणी करा ⏳ जागा मर्यादित · नोंदणीचा मेसेज थेट आमच्या WhatsApp वर येतो · शैक्षणिक सत्र, कोणतीही tip नाही
FREE मोफत Demat + Trading खाते उघडा
  • ✔ Zerodha सोबत 100% online, paperless प्रक्रिया
  • ✔ Aadhaar, PAN आणि मोबाईल पुरेसे
  • ✔ खाते उघडताना BazaarBull ची मदत, मराठीत
🚀 मोफत खाते उघडा 💬 खाते उघडताना अडचण? WhatsApp करा BazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991). खाते उघडणं मोफत; AMC, brokerage आणि इतर शुल्क Zerodha च्या नियमांनुसार लागू. Authorised Person म्हणून आम्हाला brokerage चा काही भाग मिळू शकतो.
BazaarBull YouTube चॅनेल Subscribe कराशेअर बाजार सोप्या मराठीत ▶ Subscribe करा
📚

हेही वाचा: BazaarBull वर

📎

संदर्भ (References)

  1. All that glitters is not gold: Consumers in China on alert over hard-to-detect fakes · The Straits Times / ANN
  2. Scam alert: Fake gold that is hard to detect emerges in China · The Star
  3. Rhenium and gold: how the adulteration works · TechFlow
  4. Draft CAG report: gaps in BIS monitoring of hallmarked gold · Dynamite News
  5. Fake hallmarks: BIS action in Ahmedabad (July 2026) · Business Standard
  6. Beware tungsten posing as gold · Fastmarkets
  7. Hallmarking scheme of BIS and the BIS Care app · Lakshmikumaran & Sridharan
  8. Hallmarking of gold jewellery: consumer education · Vikaspedia
  9. BIS allows consumers to test un-hallmarked jewellery at recognised centres · Indian Jeweller
BazaarBull Trading Academy
📚 अर्थसाक्षर अर्थसक्षम · © BazaarBull · डॉ. संतोष सूर्यवंशी
Disclaimer: हा लेख ग्राहक-जागृतीसाठी शैक्षणिक माहिती आहे; सोनं खरेदी-विक्रीची किंवा गुंतवणुकीची शिफारस नाही. बातम्या माध्यमांतील वृत्तांवर आधारित आहेत; CAG अहवाल मसुदा आहे. आम्ही कोणत्याही ज्वेलर किंवा संस्थेवर आरोप करत नाही. Calculator फक्त उदाहरणासाठी; प्रत्यक्ष तपासणी BIS मान्य केंद्रात करा. गोष्ट काल्पनिक आहे. BazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी SEBI नोंदणीकृत Investment Adviser किंवा Research Analyst नाहीत. Investments in securities market are subject to market risks; read all related documents carefully before investing. BazaarBull / डॉ. संतोष सूर्यवंशी हे Zerodha Broking Ltd चे Authorised Person आहेत (NSE AP नोंदणी क्र. AP2516002991).
WhatsApp वर विचारा
शेअर करा: WhatsApp Facebook X

तुमची प्रतिक्रिया लिहा

Your email address will not be published. Required fields are marked *